Wino włoskie: od Piemontu po Sycylię

Cztery nazwy nie budzą wątpliwości: Barolo i Barbaresco w Piemoncie, oba z nebbiolo, Brunello di Montalcino w Toskanii oraz Amarone della Valpolicella w Wenecji Euganejskiej. To apelacje, w których Włochy dorównują najwybitniejszym winom świata, co widać także w cenach.

Ten sam szczep, nebbiolo, w dwóch sąsiednich gminach Langhe. Barbaresco rośnie bliżej rzeki, dojrzewa wcześniej i przed sprzedażą starzeje się dwa lata; jest łagodniejsze i szybciej się otwiera. Barolo czeka trzy lata, rośnie na bardziej zróżnicowanych glebach i daje potężniejsze wina, które często potrzebują dekady.

Czerwone wino z Wenecji Euganejskiej wytwarzane z podsuszanych winogron: grona suszą się od trzech do czterech miesięcy na matach, zanim zostaną wytłoczone. Woda odparowuje, cukier się koncentruje, a gotowe wino ma często od piętnastu do szesnastu procent alkoholu. Powstaje wino bardzo bogate, z nutami kandyzowanej wiśni i kakao, które pije się raczej na koniec posiłku niż do dania.

Oba pochodzą z Toskanii i opierają się na sangiovese. Chianti może łączyć go z innymi szczepami i pije się je młode. Brunello di Montalcino dopuszcza wyłącznie czyste sangiovese, przed wprowadzeniem do sprzedaży starzeje się pięć lat i kosztuje od trzech do pięciu razy więcej.

Żywe czerwone wino z niewielkimi nutami dębu: Chianti, Valpolicella lub Barbera. Pomidor jest bardzo kwaśny i sprawia, że każde wino o niższej kwasowości wydaje się płaskie. Z tego samego powodu wielkie Barolo słabo pasuje do pizzy: jest zbyt taniczne do dania, które wymaga przede wszystkim świeżości.

Ceny zaczynają się od 8,60 €, a połowa butelek kosztuje poniżej trzydziestu pięciu euro. W przedziale 15–25 € Sycylia i Apulia dają najkorzystniejszy stosunek jakości do ceny. Powyżej sześćdziesięciu euro zaczynają się Barolo, Barbaresco i Brunello od renomowanych producentów, aż po ponad tysiąc euro za Amarone od Quintarellego.

To dziś jedne z najciekawszych czerwonych win w kraju. Winorośl rośnie na wysokości od czterystu do tysiąca metrów na popiele wulkanicznym, często na własnych korzeniach, a nerello mascalese daje tu wina jasne, napięte i dymne. Wielu degustatorów myli je w ciemno z winami z Burgundii.

Tak, i są mocno niedoceniane. Soave z Wenecji Euganejskiej, z garganegi, wyjątkowo dobrze się starzeje; piemonckie Gavi, z cortese, to białe wino do owoców morza; Etna Bianco, z carricante, stawia na mineralne napięcie. W naszej ofercie jest ich około pięćdziesięciu, czyli jedna piąta włoskiego asortymentu.

Przede wszystkim Barolo i Barbaresco, które często potrzebują dziesięciu lat, by się otworzyć, i wytrzymują trzydzieści. Dalej Brunello di Montalcino i Amarone, z horyzontem od piętnastu do dwudziestu lat. Z kolei Prosecco, Moscato d'Asti czy proste Valpolicella pije się w ciągu dwóch lat: ich atutem jest owoc, a ten z czasem słabnie.

To poziomy apelacji. DOCG jest najbardziej restrykcyjna, DOC plasuje się tuż za nią, a IGT daje winiarzowi najwięcej swobody. Uwaga na uproszczenia: niektóre z najdroższych win Toskanii mają klasyfikację zwykłego IGT, ponieważ ich producenci chcieli używać szczepów, których apelacja nie dopuszczała.