Chianti: één naam, vier vermeldingen en een prijsverschil tot twintig keer
Van doordeweekse wijn tot de crus van Gaiole, vanaf € 15,50Chianti is de bekendste Italiaanse rode wijn, en waarschijnlijk ook de meest onbegrepen. Het woord beslaat een groot deel van Midden-Toscane, zeven subzones, en een naburige appellatie met bijna dezelfde naam: de Chianti Classico. Vandaar de verwarring als je naar een etiket kijkt.
In onze kelder kost de goedkoopste fles € 15,50 en de duurste € 350. Dat verschil is geen gril: je leest het af aan de vermelding op het etiket, de herkomst van de druiven en de voorgeschreven rijpingstijd vóór de verkoop. De tabel hieronder zet die vier treden op een rij.
Fattoria di Basciano - Chianti Rufina 2023
Un Chianti charpenté alliant complexité et fraîcheur
Renzo Masi - Chianti Riserva 2019
Un magnifique Chianti aux nuances d'épices et de fruits des bois.
Carpineto - Chianti Classico Riserva 2020
Un Chianti Classico de garde, cerise mûre, cuir et tabac blond.
Castellare Di Castellina - Chianti Classico 2022
Cerise, sous-bois et tanins fondus, un Chianti Classico droit et digeste.
Castellare Di Castellina - Chianti Classico Riserva 2021
Une Riserva minérale, fruits noirs et pierre à fusil, taillée pour la cave.
Felsina - Rancia Chianti Classico 2021
Un grand Sangiovese de terroir, alliant profondeur, précision et énergie toscane.
Castellare Di Castellina - Chianti Classico Riserva Il PoggIale 2021
Sangiovese pur d'une seule parcelle, framboise, violette et tanins fermes.
Castello di Volpaia - Chianti Classico Riserva DOCG 2021
Une expression raffinée de Radda in Chianti, alliant fraîcheur d’altitude, profondeur aromatique et tanins racés.
Castello di Volpaia - Chianti Classico DOCG 2022
Un Chianti Classico alliant fraîcheur, finesse et profondeur, fidèle au terroir de Radda in Chianti.
Felsina - Berardenga Chianti Classico 2022
Un Chianti Classico de Berardenga précis et énergique, où le Sangiovese exprime avec netteté la profondeur et la fraîcheur du terroir toscan.
De vier vermeldingen, en wat elk ervan echt voorschrijft
Riserva en Gran Selezione zijn geen medailles die een jury uitreikt. Het zijn verplichtingen qua rijpingsduur en herkomst, vastgelegd in het productreglement. Een Chianti Classico zonder vermelding kan een naburige Riserva best overtreffen, en dat gebeurt ook.
| De vermelding | Wat verplicht is | Wat het verandert in het glas | In onze kelder |
|---|---|---|---|
| Chianti DOCG het ruime gebied | Overwegend Sangiovese, minimaal 70 %. Zeven subzones mogen aan de naam worden toegevoegd, waaronder Rufina en Colli Senesi. | Helder rood fruit, levendige zuren, discrete tannine. Een tafelwijn, te drinken binnen drie à vier jaar. | Renzo Masi 2022, 15,50 € |
| Chianti met subzone Rufina, Colli Senesi | Een afgebakend gebied binnen de Chianti DOCG, met lagere opbrengsten. | Rufina, ten oosten van Florence, ligt hoger: de wijn wint er aan spanning en iets aan bewaarpotentieel. | Fattoria di Basciano Chianti Rufina 2023, 18,50 € |
| Chianti Classico DOCG de zwarte haan | Sinds 1996 een aparte appellatie, in de historische bakermat tussen Florence en Siena. Minimaal 80 % Sangiovese. | Meer diepgang, minder direct fruit, een edele bitterheid in de afdronk. De wijn vraagt al twee à drie jaar geduld. | Castellare di Castellina 2022, 28,30 € |
| Riserva een duur, geen score | Minimaal vierentwintig maanden rijping vóór de verkoop, waarvan drie op fles voor de Classico. | De tannine is bij het openen al versmolten, het hout geïntegreerd. Op deze trede wordt de wijn een echte maaltijdwijn. | Carpineto Chianti Classico Riserva 2020, 31 € |
| Gran Selezione de top van de Classico | Minimaal dertig maanden rijping, en druiven uitsluitend van de eigen wijngaarden van het wijnhuis. Vaak één enkel perceel. | Een dichte structuur en fijnkorrelige, strakke tannines, die tien jaar kelder of een royale karaf vragen. | Castello di Ama, Vigneto Bellavista 2019, 350 € |
Verschillende Chianti Classico's komen bij ons alleen per set binnen: de Riserva van Castello di Volpaia 2021 voor € 147 per 3, de Rancia van Fèlsina 2021 voor € 156 per 2. De vermelde prijs geldt voor de hele set.
De juiste fles bij het juiste gerecht
Sangiovese heeft hoge zuren en een tannine die een beetje schuurt als je hem solo drinkt. Het is een druif voor aan tafel, niet voor het aperitief: de regel is simpel, hoe vetter of langer gegaard het gerecht, hoe hoger je gaat in de vorige tabel.
| Het gerecht | De passende vermelding | Waarom het werkt | In onze kelder |
|---|---|---|---|
| Charcuterie, pizza, pasta met tomatensaus | Een jonge Chianti DOCG, geschonken rond 16 °C. | De zuren van de Sangiovese snijden door de tomaat en maken je mond schoon tussen twee happen. | Renzo Masi 2022, 15,50 € |
| Geroosterd gevogelte, gegrilde groenten | Een hooggelegen subzone, de Rufina. | Fris genoeg om wit vlees niet te overheersen, strak genoeg om het gegrilde aan te kunnen. | Fattoria di Basciano Chianti Rufina 2023, 18,50 € |
| Bistecca, côte de boeuf, lam | Een Chianti Classico, met of zonder vermelding. | De tannine vindt eindelijk het vet dat hij nodig heeft. Dit is de oorspronkelijke combinatie, waarvoor deze wijn bestaat. | Castellare di Castellina 2022, 28,30 € |
| Wild, stoofvlees, everzwijn | Een Riserva, minstens vierentwintig maanden gerijpt. | De door de rijping soepel geworden tannine kan een lang gestoofde saus aan zonder hard te worden. | Carpineto Chianti Classico Riserva 2020, 31 € |
| Belegen pecorino, parmezaan | Een perceelscuvée, voor de lengte. | Het zilte van de kaas tilt de tonen van bosgrond en schors op die een lange rijping meegeeft. | Castellare Il Poggiale 2021, 63,20 € |
| Cantucci, amandeltaart | De Vin Santo, de andere traditie van de Chianti Classico. | Druiven gedroogd op rekken en daarna gerijpt in kleine vaten. Zoet, maar in balans gehouden door zuren die zwaarte voorkomen. | Fèlsina Vin Santo 2015, € 120 per 2 |
Vin Santo schenk je koel, rond 12 °C, en hij blijft geopend enkele weken goed in de koelkast.
Een fles voor elke gelegenheid
De tabellen geven de theorie. Hier zijn de flessen, en alleen de flessen die we vandaag kunnen verzenden.
Een eerste chianti
Het instappunt van de appellatie, in de zone Rufina. Recht fruit, niets ingewikkelds, vanavond al lekker.
Renzo Masi 2022 · 15,50 €Rufina begrijpen
De kleinste subzone, ten oosten van Florence, en de hoogstgelegen. Een strakke chianti die het twee dagen na opening nog goed doet.
Fattoria di Basciano 2023 · 18,50 €Genoeg voor de hele winter
Een Riserva die per volle doos verkocht wordt, bedoeld voor de dagelijkse kelder eerder dan voor de grote gelegenheid.
Volpetto Chianti Riserva 2020 · € 93,60 per 6Overstappen op Classico
Castellina, in het hart van de historische bakermat. De stap waarbij de wijn aan diepgang wint zonder zijn frisheid te verliezen.
Castellare di Castellina 2022 · 28,30 €Een Riserva zonder je blauw te betalen
Twee jaar rijping achter de rug, al versmolten tannines. De fles die je zonder nadenken bij rood vlees zet.
Carpineto 2020 · 31 €Een cru, één enkel perceel
Il Poggiale, de topselectie van Castellare. Lange rijping, strakke tannines, tien jaar kelderpotentieel voor de boeg.
Castellare Il Poggiale 2021 · 63,20 €De wijngaard van Rancia
Voormalige kloosterboerderij in Castelnuovo Berardenga, galestrobodems. Een van de diepste vertolkingen van de Toscaanse Sangiovese.
Fèlsina Rancia 2021 · € 156 per 2Het topsegment
Gaiole in Chianti, een hooggelegen perceel dat apart wordt gevinifieerd. Het toppunt van wat de appellatie kan, en dat zie je aan de prijs.
Castello di Ama Bellavista 2019 · 350 €Zuidwaarts naar Montalcino
Dezelfde druif, verder naar het zuiden, met vijf jaar verplichte rijping vóór de verkoop. Bewaren wordt daar een heel ander verhaal.
Onze brunello's, vanaf € 29,70
Hetzelfde woord op het etiket, een factor twintig in prijs
Tussen de Renzo Masi van € 15,50 en de Vigneto Bellavista van Castello di Ama van € 350 zit dezelfde druif, dezelfde regio en bijna hetzelfde woord op het etiket. Geen wonder dat de koper zich afvraagt waar het geld naartoe gaat.
Het gaat naar drie dingen, en nergens anders heen: de precieze plek waar de druiven vandaan komen, de hoeveelheid die men bereid is te oogsten, en de tijd die de wijn krijgt voordat hij verkocht wordt. Een chianti van € 15,50 doet het uitstekend bij een pastagerecht, en er twintig keer meer voor betalen zou hem daar niet beter maken. De perceelwijn speelt een andere wedstrijd: hij vraagt om een maaltijd, een groot glas en vaak tien jaar geduld.
Hoe we kiezen
Op spanning boven alles. Sangiovese geeft kers en hoge zuren, en een chianti die die zuren onder nieuw hout verliest, verliest zijn waarde, wat hij ook kost.
En op de samenhang van het assortiment: als een domein zijn instapwijn goed maakt, maken de topcuvées hun beloften bijna altijd waar.
Het team van Le Baroudeur du Vin
Wat we vaak gevraagd krijgen over chianti
Chianti en Chianti Classico: wat is het verschil?
Het zijn sinds 1996 twee aparte appellaties, geen twee niveaus binnen dezelfde hiërarchie. Chianti Classico beslaat de historische bakermat tussen Florence en Siena, met minimaal 80 % Sangiovese. Chianti DOCG bestrijkt een veel groter gebied rond die kern, met minimaal 70 % Sangiovese en ruimere opbrengsten. Classico is duurder en veroudert beter, Chianti drink je eerder.
Wat betekent Gran Selezione?
Het is de strengste vermelding binnen de Chianti Classico. Ze schrijft minimaal dertig maanden rijping voor en druiven uitsluitend van de eigen wijngaarden van het wijnhuis, meestal van één aangewezen perceel. Het is geen kwaliteitsoordeel maar een productreglement: de vermelding garandeert herkomst en rijpingsduur, niet het plezier dat je in het glas zult hebben.
Waarom kost de ene chianti € 15,50 en de andere € 350?
Omdat het woord zowel een doordrinkwijn uit massaproductie dekt als percelen die apart worden gevinifieerd in enkele duizenden flessen. Het prijsverschil betaal je voor de herkomst van de druiven, de opbrengst per hectare en de rijpingstijd. Bij een pastagerecht doet de fles van € 15,50 prima zijn werk. De perceelwijn bewaar je voor een echte maaltijd en voor tien jaar kelder.
Waarvoor dient de zwarte haan op de capsule?
De Gallo Nero is het zegel van het consortium van de Chianti Classico. Het staat op alle flessen van deze appellatie, en alleen daarop. Het is het snelste herkenningspunt in het schap: staat de zwarte haan er niet op, dan heb je geen Chianti Classico in handen, ook al staat het woord chianti er in grote letters op.
Op welke temperatuur schenk je chianti?
Rond 16 °C voor een jonge chianti, wat in een verwarmd appartement neerkomt op een halfuur koelen voor het schenken. Te warm geschonken lijkt de wijn slap en komt de alcohol naar voren. Bij een Riserva of een perceelscuvée ga je naar 17 °C en neem je een ruim glas.
Hoe lang kun je een chianti bewaren?
Drie tot vier jaar voor een Chianti DOCG: dat is zijn natuurlijke drinkvenster. Een Chianti Classico houdt het makkelijk acht jaar, een Riserva een jaar of tien, een perceelscuvée nog langer. Zoek je een Sangiovese die gebouwd is voor twintig jaar, kijk dan richting brunello di Montalcino.
Wat eet je bij een chianti?
Alles wat Toscaans en een beetje vet is: charcuterie, pasta met tomatensaus, bistecca, lamsvlees, gerijpte pecorino. De zuren van Sangiovese zijn gemaakt om door het vet te snijden, dat is zelfs hun bestaansreden. Vermijd delicate vis en zoete gerechten, waarbij de tannine metaalachtig wordt.
Chianti of brunello: waarmee begin je?
Met chianti, zonder twijfel. Dezelfde druif, maar hij is jong op dronk en kost in het instapsegment de helft. Brunello moet vijf jaar rijpen voordat hij zelfs maar verkocht mag worden, en daarna vraagt hij nog meer geduld. Heb je de Sangiovese hier leren kennen, dan vertelt onze brunello-afdeling je het vervolg, inclusief zijn jongere broer, de Rosso di Montalcino.